Samolot nie wyleciał o czasie, a linia tłumaczy się „usterką techniczną”. Czy to wystarcza, by nie wypłacić odszkodowania z rozporządzenia (WE) nr 261/2004? Sama etykieta „usterka techniczna” niczego nie przesądza — liczy się rodzaj usterki i to, czy przewoźnik zrobił wszystko, co mógł. Ogólne zasady i kwoty omawia artykuł Odszkodowanie za opóźniony lub odwołany lot; tutaj skupiamy się wyłącznie na wpływie usterki na roszczenie.
Zasada: nadzwyczajne okoliczności musi udowodnić linia
Według Urzędu Lotnictwa Cywilnego (ULC) przewoźnik może dowieść, że odwołanie lub opóźnienie było spowodowane „nadzwyczajnymi okolicznościami, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków” (art. 5 ust. 3 rozporządzenia). Jeśli mu się to nie uda, pasażerowi przysługuje ryczałt: 250 € za loty do 1500 km, 400 € za loty wewnątrzunijne powyżej 1500 km oraz inne loty o długości 1500–3500 km, 600 € za pozostałe loty. W przypadku opóźnienia chodzi o dotarcie do celu co najmniej 3 godziny po planowanym czasie (ULC, Europejskie Centrum Konsumenckie).
Co o usterkach technicznych mówi TSUE
- C-549/07, Wallentin-Hermann / Alitalia (wyrok z 22 grudnia 2008 r.): przewoźnicy są stale narażeni na rozmaite problemy techniczne. Problem wykryty podczas przeglądu lub wynikający z jego braku nie jest sam w sobie nadzwyczajną okolicznością. Samo przestrzeganie minimalnych wymogów dotyczących przeglądów nie wystarcza, by wykazać „racjonalne środki”.
- C-257/14, van der Lans / KLM (wyrok z 17 września 2015 r.): przedwczesna wadliwość części statku powietrznego (w tej sprawie pompy paliwa i zespołu hydromechanicznego) jest zdarzeniem nieoczekiwanym, ale mieści się w ramach normalnej działalności przewoźnika, więc nie jest nadzwyczajną okolicznością.
- C-394/14, Siewert / Condor (postanowienie z 14 listopada 2014 r.): uszkodzenie samolotu przez najazd pojazdu ze schodami pasażerskimi mieści się w normalnej działalności linii i nie zwalnia jej z odszkodowania za opóźnienie powyżej 3 godzin.
Podobnie ULC w przykładowej liście nadzwyczajnych okoliczności (kwiecień 2013 r.) wskazuje, że usterki wynikające z niewykonywania przeglądów zgodnie z wymaganymi programami oraz usterki ujawnione podczas planowych przeglądów co do zasady nie są okolicznościami nadzwyczajnymi. Europejskie Centrum Konsumenckie pisze wprost, że usterki wynikające ze zwykłej eksploatacji samolotu nie należą do nadzwyczajnych okoliczności.
Kiedy usterka lub uszkodzenie może jednak zwolnić linię
TSUE dopuszcza wyjątki. Według komunikatów Trybunału problem techniczny może być nadzwyczajną okolicznością, gdy wynika ze zdarzenia niemieszczącego się w ramach normalnej działalności przewoźnika i pozostającego poza jego faktyczną kontrolą — jako przykłady podano ukrytą wadę produkcyjną zagrażającą bezpieczeństwu lotów, ujawnioną przez producenta, oraz sabotaż lub akt terroru. Na liście ULC i na stronie konsument.gov.pl wśród przykładów pojawiają się także ukryte wady produkcyjne i zderzenie z ptakiem.
W sprawie C-501/17, Germanwings / Pauels (wyrok z 4 kwietnia 2019 r.), samolot na trasie Dublin–Düsseldorf spóźnił się o 3 godziny 28 minut, bo oponę uszkodziła śruba leżąca na pasie startowym. Trybunał uznał takie uszkodzenie za nadzwyczajną okoliczność, ale zaznaczył, że to nie koniec: linia musi jeszcze wykazać, że wykorzystała wszystkie dostępne środki kadrowe, sprzętowe i finansowe, by opóźnieniu zapobiec. ULC zastrzega zarazem, że każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny, a przewoźnik musi udowodnić zarówno zaistnienie okoliczności, jak i racjonalne działania, by jej uniknąć.
Nowe przepisy UE: co wiadomo
Rada UE zatwierdziła nowe przepisy o prawach pasażerów lotniczych 13 lipca 2026 r. Według komunikatu Rady wejdą one w życie 12 miesięcy i 20 dni po publikacji w Dzienniku Urzędowym UE, a do tego czasu stosuje się rozporządzenie 261/2004 w opisanym wyżej kształcie. Z komunikatu Rady o porozumieniu z 15 czerwca 2026 r. wynika, że nadzwyczajne okoliczności mają być zdarzeniami niezwiązanymi z normalnym wykonywaniem działalności i pozostającymi poza kontrolą przewoźnika, z niewyczerpującą listą w tekście rozporządzenia. Linia będzie musiała udowodnić bezpośredni związek takiego zdarzenia z zakłóceniem lotu, wykazać racjonalne środki i jasno wyjaśnić odmowę. Kwoty 250/400/600 € oraz próg 3 godzin pozostają w tym komunikacie bez zmian. Komunikat nie rozstrzyga, jak nowa lista traktuje usterki techniczne — to trzeba będzie sprawdzić w tekście aktu.
Co zrobić, gdy linia powołuje się na usterkę
Reklamację warto złożyć na piśmie lub elektronicznie, zachowując potwierdzenie (konsument.gov.pl). Według ULC powinna zostać rozpatrzona w ciągu 30 dni, a gdy spór z przewoźnikiem trwa, można zwrócić się do Rzecznika Praw Pasażerów przy ULC. W reklamacji przydatne jest dopytanie, na jaką konkretnie okoliczność linia się powołuje i jakie środki podjęła — to ona ma to wykazać. Gotowy wzór reklamacji i opis kolejnych kroków znajdziesz w poradniku Odwołany lub opóźniony lot — odszkodowanie.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani gwarancji uzyskania odszkodowania.