Wymiar urlopu wypoczynkowego zależy od stażu pracy, a od 2026 r. na ten staż wpływają także okresy spoza etatu. Poniżej zebrano zasady na podstawie Kodeksu pracy oraz materiałów Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) i portalu gov.pl, według stanu na 5 października 2026 r.
Ile dni urlopu przysługuje: 20 czy 26?
Zgodnie z art. 154 § 1 Kodeksu pracy wymiar urlopu wynosi:
- 20 dni, jeśli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat,
- 26 dni, jeśli ma co najmniej 10 lat stażu pracy.
Według PIP do okresu zatrudnienia, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się także wcześniejsze okresy zatrudnienia, bez względu na przerwy. Portal gov.pl wskazuje, że wlicza się również okresy nauki (np. 8 lat za szkołę wyższą), ale okresów nauki nie sumuje się. Uwzględnia się jeden, najkorzystniejszy dla pracownika. Przy niepełnym etacie urlop liczy się proporcjonalnie, np. dla połowy etatu gov.pl podaje 10 lub 13 dni. Niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia.
Pierwsza praca i zmiana pracodawcy: jak liczyć wymiar urlopu
Osoba, która podejmuje pracę po raz pierwszy, zgodnie z art. 153 Kodeksu pracy (opisanym przez PIP) nabywa prawo do urlopu z upływem każdego miesiąca pracy, w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu przysługującego po przepracowaniu roku. Przy wymiarze 20 dni daje to około 1,67 dnia za miesiąc.
Przy zmianie pracy w trakcie roku obowiązuje art. 1551 Kodeksu pracy. U dotychczasowego pracodawcy urlop przysługuje proporcjonalnie do okresu przepracowanego w roku ustania stosunku pracy, a u kolejnego – proporcjonalnie do okresu zatrudnienia pozostałego do końca roku. Jeśli pracownik wykorzystał już więcej dni, niż wynikało z proporcji, wymiar u nowego pracodawcy zmniejsza się o nadwyżkę. Przykład: 3 miesiące pracy przy wymiarze 26 dni to 3/12 × 26 = 6,5, czyli po zaokrągleniu w górę 7 dni. Informacje o wymiarze i wykorzystanych dniach znajdują się w świadectwie pracy.
Zaległy urlop: do kiedy trzeba go wykorzystać
Urlop niewykorzystany w danym roku kalendarzowym należy udzielić najpóźniej do 30 września następnego roku (art. 168 Kodeksu pracy, w opisie PIP). Oznacza to, że urlop z 2025 r. trzeba było udzielić do 30 września 2026 r., a urlop niewykorzystany w 2026 r. – do 30 września 2027 r.
- Zaległy urlop udziela się przed bieżącym urlopem.
- Pracownik nie może zrzec się prawa do urlopu.
- Termin dotyczy pracodawcy: nieudzielenie zaległego urlopu w terminie jest wykroczeniem zagrożonym grzywną od 1000 do 30 000 zł (PIP w Gdańsku).
- Roszczenie o niewykorzystany urlop przedawnia się po upływie 3 lat od dnia, w którym stało się wymagalne.
- Termin może się przesunąć w razie okoliczności takich jak choroba pracownika.
Ekwiwalent za niewykorzystany urlop
Ekwiwalent pieniężny przysługuje wyłącznie wtedy, gdy urlop nie został wykorzystany z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy (art. 171 Kodeksu pracy; gov.pl, PIP). W trakcie zatrudnienia zaległego urlopu nie można zamienić na pieniądze. Zasady obliczania ekwiwalentu określa rozporządzenie Ministra Pracy z 8 stycznia 1997 r., na które powołuje się PIP.
Nowe liczenie stażu pracy od 2026 r. i poradnik
Ustawa z 26 września 2025 r. o zmianie Kodeksu pracy (Dz.U. 2025 poz. 1423, ogłoszona 21 października 2025 r.) pozwala doliczyć do stażu okresy aktywności poza stosunkiem pracy. Według okręgowych inspektoratów pracy w Gdańsku i w Białymstoku przepisy obowiązują od 1 stycznia 2026 r. w sektorze finansów publicznych oraz od 1 maja 2026 r. u pracodawców prywatnych.
PIP w Gdańsku wymienia wśród doliczanych okresów m.in. prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej, umowy zlecenia i umowy o świadczenie usług, umowy agencyjne, pracę zarobkową za granicą oraz członkostwo w spółdzielniach. Umowy o dzieło nie podlegają wliczeniu. Podstawowym dokumentem jest zaświadczenie z ZUS, a przepisy przewidują 24 miesiące na udokumentowanie i przedłożenie pracodawcy nowych okresów. Według PIP doliczenie może zwiększyć wymiar urlopu, zależnie od aktualnego stażu pracownika.
Wszystkie te zasady w jednym miejscu znajdziesz w poradniku Urlop wypoczynkowy 2026.
Powyższy tekst ma charakter ogólnej informacji i nie stanowi porady prawnej dla konkretnej sytuacji.